AYT Kimya Çözünürlük Dengesi Test Çöz
Çözünürlük Dengesi, AYT Kimya dersinin alt konularından biridir. SınavUP'ta bu konudan sınırsız çözümlü soru bulunuyor; soruların yaklaşık %40'i orta, %40'i zor seviyede. Aşağıdaki testte Çözünürlük Dengesi konusundan seçilmiş sorular yer alıyor. Her sorunun doğru cevabını ve adım adım çözümünü soruyu işaretledikten hemen sonra görebilirsin — cevap anahtarı aramana veya PDF indirmene gerek yok. Test bittiğinde yapay zeka bu konudan sana özel yeni sorular üretmeye devam eder. AYT Kimya dersinde toplam 11 konu bulunuyor.
- 1Zor
Nehir'in yatırım portföyündeki kimya tesisinde PbI₂ çözünürlük dengesi sistemi inceleniyor. Ksp(PbI₂) = 7,9 × 10⁻⁹ olan sistemde, araştırmacı yaklaşımla kompleks oluşum etkisi araştırılıyor. Çözeltiye KI eklendiğinde beklenmedik bir durum ortaya çıkıyor: düşük KI konsantrasyonlarında çözünürlük azalırken, yüksek konsantrasyonlarda artıyor. Bu durum PbI₄²⁻ kompleks iyonunun oluşumu ile açıklanıyor. PbI₂(k) ⇌ Pb²⁺ + 2I⁻\n Pb²⁺ + 4I⁻ ⇌ PbI₄²⁻ <table> <tr><th>KI Konsantrasyonu (M)</th><th>Çözünürlük Değişimi</th><th>Baskın Etki</th></tr> <tr><td>0,01</td><td>Azalma</td><td>Ortak iyon</td></tr> <tr><td>0,1</td><td>Minimum</td><td>Geçiş noktası</td></tr> <tr><td>1,0</td><td>Artma</td><td>Kompleks oluşumu</td></tr> </table> Nehir bu çoklu denge sistemindeki beklenmedik davranışın endüstriyel proseslere etkisini değerlendiriyor. Buna göre, yüksek I⁻ konsantrasyonunda sistemin beklenen davranışı nedir?
Doğru cevap: C
Çözüm: DETAYЛИ AÇIKLAMA: Düşük I⁻ konsantrasyonlarında ortak iyon etkisi baskındır ve PbI₂ çözünürlüğü azalır. Yüksek I⁻ konsantrasyonlarında Pb²⁺ iyonları I⁻ ile PbI₄²⁻ kompleksini oluşturur, bu da çözelti fazından Pb²⁺ uzaklaştırır. Le Chatelier prensibine göre denge sağa kayar ve daha fazla PbI₂ çözünür. Tabloda 1,0 M KI'da çözünürlük artışı gözlemlenir. SONUÇ: Kompleks oluşum sabiti yeterince büyük olduğunda, kompleks oluşumu ortak iyon etkisini geçer ve net çözünürlük artar. Cevap: B --- - 2Zor
Nehir, flor endüstrisindeki iki üretim tesisinin yatırım potansiyelini karşılaştırıyor. P tesisi 25°C'de, Q tesisi 60°C'de CaF₂ çöktürme işlemi yapıyor. Operasyonel veriler: <table> <tr><th>Tesis</th><th>Sıcaklık (°C)</th><th>Çözünmüş Ca²⁺ (mol/L)</th><th>Enerji Maliyeti</th></tr> <tr><td>P Tesisi</td><td>25</td><td>2,1 × 10⁻⁴</td><td>Düşük</td></tr> <tr><td>Q Tesisi</td><td>60</td><td>3,8 × 10⁻⁴</td><td>Yüksek</td></tr> </table> CaF₂ için 25°C'de Ksp = 3,7 × 10⁻¹¹ ve çözünme işleminin endotermik olduğu bilindiğine göre, P tesisinin Q tesisine göre avantajının kritik ayrım noktası nedir?
Doğru cevap: A
Çözüm: DETAYLI AÇIKLAMA: CaF₂ çözünme işlemi endotermik olduğundan, Le Chatelier ilkesine göre sıcaklık artışı çözünürlüğü artırır. 25°C'de [Ca²⁺] = ∛(Ksp/4) = ∛(3,7×10⁻¹¹/4) = 2,1×10⁻⁴ M. 60°C'de Ksp artar, dolayısıyla çözünürlük artar (3,8×10⁻⁴ M). P tesisinde düşük sıcaklık sayesinde daha az çözünmüş kalsiyum, daha yüksek çökelme verimi. SONUÇ: P tesisi hem enerji tasarrufu hem de yüksek verim sağlar. Cevap: A --- - 3Orta
Gözlemevinde çalışan Profesör Tolga, yeni bir teleskop lensinin temizliği için AgCl çözeltisi hazırlamak istiyor. 25°C'de AgCl'nin çözünürlük çarpımı (Kçç) 1,8x10-10'dur. Ortamda 0,01 M Ag+ iyonu bulunduğuna göre, çözeltideki Cl- derişimi kaç M olur? <table> <tr><th>AgCl Dengesi</th></tr> <tr><td>AgCl(k) ⇌ Ag+(suda) + Cl-(suda)</td></tr> <tr><td>Kçç = [Ag+][Cl-] = 1,8x10-10</td></tr> </table>
Doğru cevap: A
Çözüm: ANALIZ: Kçç = [Ag+][Cl-] denkleminde [Ag+]=0,01 M yerine konulur. SONUÇ: [Cl-] = 1,8x10-10/0,01 = 1,8x10-8 M - 4Kolay
Nisa, laboratuvarda yaptığı başka bir deneyde ise çözünen madde miktarının beklenmedik şekilde azaldığını fark ediyor. Normalde 25°C'de 42 gram madde çözünebilirken, aynı sıcaklıkta çözünen madde miktarı 35 grama düşüyor. Buna göre, çözünen madde miktarındaki bu azalışın temel nedeni nedir?
Doğru cevap: A
Çözüm: SEBEP: Çözünen maddenin tanecik boyutunun büyümesi SONUÇ: Çözünürlüğün azalması. Cevap: $1A - 5Kolay
<table> <tr><th>Muhasebe Ofisi'nde Çözünürlük Dengesi Problemi</th></tr> <tr><td>Güvenlik uzmanı Baran, muhasebe ofisinde çalışırken, bir çözelti hazırlanırken ortaya çıkan sorunla karşılaşıyor. Çözeltinin hazırlanması sırasında, çözünen maddenin çözücüye tam olarak çözünmediği ve çökelti oluştuğu gözlemleniyor. Baran, bu durumun nedenini anlamak için çözünürlük dengesini incelemeye karar veriyor.</td></tr> </table> Buna göre, bu durumun en olası nedeni hangisidir?
Doğru cevap: C
Çözüm: SEBEP: Çözünen maddenin çözünürlük katsayısının düşük olması, çözeltide tam çözünmeyi engelleyerek çökelti oluşmasına neden olur. Cevap: C - 6Kolay
Tasarımcı Zeynep, bir bileşiğin çözünürlüğünü etkileyen faktörleri incelerken, çözünen madde miktarının artmasıyla çözünürlüğün azaldığını gözlemlemiştir. Buna göre, çözünen madde miktarının artmasıyla çözünürlüğün azalmasının nedeni nedir?
Doğru cevap: A
Çözüm: SEBEP: Çözünen madde miktarı arttıkça, çözücü molekülleri çözünen madde molekülleri tarafından daha fazla işgal edilir ve çözünürlük azalır. SONUÇ: Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir. - 7Kolay
Orman koruma biriminde çalışan Cem, ağaçların yapraklarındaki mineral madde çözünürlüğünün bölgesel olarak farklılık gösterdiğini fark eder. Bazı bölgelerde çözünürlük yüksek, bazı bölgelerde ise düşüktür. Beklenen sonuç ne olur?
Doğru cevap: B
Çözüm: SEBEP: Çözünürlük dengesi, sıcaklık, pH ve diğer faktörlere bağlıdır. Bölgesel olarak sıcaklığın homojen dağılmaması, çözünürlüğün de bölgesel farklılık göstermesine neden olabilir. Cevap: B - 8Zor
Eğitim merkezi laboratuvarında iş danışmanı Berkay, öğrencilere çözünürlük deneyleri hazırlıyor. AgCl çökeltisi için farklı sıcaklıklarda çözünürlük ölçümleri yapacak. 25°C'de AgCl'nin çözünürlüğü 1,3×10⁻⁵ mol/L'dir. Berkay, sıcaklık artışının çözünürlüğe etkisini araştırırken, aynı zamanda ortak iyon etkisini de gözlemlemek istiyor. 0,1 M NaCl çözeltisi varlığında AgCl'nin çözünürlüğünü hesaplıyor. AgCl için Ksp = 1,7×10⁻¹⁰ olduğuna göre, araştırmacı yaklaşımıyla değerlendirme yaparak optimal çözüm yolu hangisidir?
Doğru cevap: A
Çözüm: DETAYLI AÇIKLAMA: AgCl ⇌ Ag⁺ + Cl⁻ dengesi için Ksp = [Ag⁺][Cl⁻] = 1,7×10⁻¹⁰. NaCl varlığında [Cl⁻] = 0,1 M (ortak iyon). Ksp = [Ag⁺] × 0,1 = 1,7×10⁻¹⁰ → [Ag⁺] = 1,7×10⁻⁹ mol/L. SONUÇ: Ortak iyon etkisi çözünürlüğü önemli ölçüde azaltır. Cevap: C --- - 9Zor
Başak, hava kalitesi monitöründe PbI₂ bazlı dedektör kullanıyor. Sistemde Pb²⁺ ve I⁻ iyonları ayrı ayrı geldiğinde çökelme kontrolü yapması gerekiyor. Ksp(PbI₂) = 8,0×10⁻⁹ olan sistemde, başlangıçta [Pb²⁺] = 2,0×10⁻³ M ve [I⁻] = 1,0×10⁻² M konsantrasyonları mevcut. Başak, çökelme başlangıcını tespit etmeye çalışıyor.\n\nBu koşullarda sistemin durumunu belirleyen en kritik parametre nedir?
Doğru cevap: D
Çözüm: DETAYLI AÇIKLAMA: PbI₂ ⇌ Pb²⁺ + 2I⁻ için Qsp = [Pb²⁺][I⁻]² hesaplanır. Qsp = (2,0×10⁻³)(1,0×10⁻²)² = 2,0×10⁻⁷. Ksp = 8,0×10⁻⁹ olduğundan Qsp > Ksp (2,0×10⁻⁷ > 8,0×10⁻⁹), çökelme gerçekleşir. SONUÇ: İyon çarpım sabiti ile çözünürlük çarpım sabiti karşılaştırması çökelme durumunu belirler. Cevap: A --- - 10Zor
Ata, su arıtma tesisinde ortak iyon etkisini kullanarak çözünürlük kontrolü yapıyor. Atık suda hem PbCl₂ (Ksp = 1,6×10⁻⁵) hem de AgCl (Ksp = 1,8×10⁻¹⁰) bulunuyor. Araştırmacı yaklaşımıyla, NaCl çözeltisi ekleyerek her iki tuzun çözünürlüğünü azaltmayı planlıyor. İlk durumda saf suda çözünürlükler hesaplanıyor, sonra 0,1 M NaCl varlığında yeni denge durumları belirleniyor. Pb²⁺ ve Ag⁺ iyonlarının başlangıç konsantrasyonları sırasıyla 0,05 M ve 0,02 M'dır. Sebep-sonuç ilişkisi analizi yapıldığında, ortak iyon etkisinin her iki sistem üzerindeki etkisi nasıl değerlendirilmelidir?
Doğru cevap: E
Çözüm: DETAYLI AÇIKLAMA: Saf suda PbCl₂ çözünürlüğü: Ksp = [Pb²⁺][Cl⁻]² = s(2s)² = 4s³ → s = 1,6×10⁻² M. AgCl için: s = 1,34×10⁻⁵ M. 0,1 M NaCl varlığında: PbCl₂ için [Cl⁻] ≈ 0,1 M → [Pb²⁺] = 1,6×10⁻⁵/(0,1)² = 1,6×10⁻³ M. Çözünürlük azalması: 1,6×10⁻²/3,2×10⁻⁴ ≈ 50 kat. AgCl için: [Ag⁺] = 1,8×10⁻¹⁰/0,1 = 1,8×10⁻⁹ M. Azalma: 1,34×10⁻⁵/2,68×10⁻⁸ ≈ 500 kat. SONUÇ: Ortak iyon etkisi düşük Ksp değerli tuzlarda daha belirgin. Cevap: E --- - 11Orta
Arda'nın çalıştığı projede Fe(OH)₃'ün çözünürlüğü üzerine yapılan deneyde: - pH = 3'te çözünürlük: 1.0×10⁻³ M - pH = 7'de çözünürlük: 2.0×10⁻¹⁵ M Bu değişimin temel sebebi nedir?
Doğru cevap: C
Çözüm: ANALIZ: Asidik ortamda H⁺ iyonları OH⁻ iyonlarıyla tepkime verir. SONUÇ: Le Chatelier prensibine göre denge ürünler yönüne kayar ve çözünürlük artar. - 12Zor
Başak, ticaret odasındaki sunumunda farklı sıcaklıklarda çözünürlük dengesi değişimlerini inceliyor. Endüstriyel atık su arıtımında kullanılacak CaF₂'nin çözünürlük davranışını analiz ediyor. 25°C'de Ksp(CaF₂) = 4,0 × 10⁻¹¹ olan sistemde, sıcaklık artışının çözünürlüğe etkisini değerlendiriyor.\n\nCaF₂(k) ⇌ Ca²⁺(suda) + 2F⁻(suda) ΔH = +11,5 kJ/mol\n\nBaşak'ın ekibi, 50°C'ye çıkıldığında çözünürlüğün nasıl değişeceğini hesaplamak istiyor. Le Chatelier prensibi ve termodinamik veriler göz önüne alındığında, en etkili strateji hangisidir?
Doğru cevap: B
Çözüm: DETAYLI AÇIKLAMA: CaF₂'nin çözünme reaksiyonu endotermik (ΔH = +11,5 kJ/mol > 0) olduğundan, Le Chatelier prensibine göre sıcaklık artışı dengeyi sağa kaydırır. Van't Hoff denklemi ln(K₂/K₁) = -ΔH/R(1/T₂ - 1/T₁) ile Ksp artışı hesaplanabilir. Endotermik çözünme proseslerinde sıcaklık artışı hem çözünürlüğü hem de Ksp değerini artırır. SONUÇ: Endotermik çözünme proseslerinde sıcaklık artışı çözünürlük dengesini ürünler yönünde kaydırarak hem çözünürlüğü hem de Ksp değerini artırır. Cevap: B --- - 13Orta
Ceren, NaF tuzunun suda çözünürlüğünü inceliyor. 25°C'de NaF'nin Kçç değeri 4x10⁻¹¹'dir. Çözeltiye 0,01 M NaCl eklendiğinde çözünürlükteki değişimi gözlemliyor. Hangi iyon çözünürlüğü etkiler?
Doğru cevap: A
Çözüm: ANALIZ: NaCl eklenmesi Na⁺ iyonu konsantrasyonunu artırır. Ortak iyon etkisiyle NaF'nin çözünürlüğü azalır. SONUÇ: Na⁺ iyonu etkilidir. - 14Zor
Oyun stüdyosunda çalışan Umut, çözünürlük dengesi tabanlı puzzle oyunu için iki farklı kimyasal sistem analiz ediyor: <table> <tr><th>Analiz Kriteri</th><th>Durum A</th><th>Durum B</th></tr> <tr><td>Sistem</td><td>CuS çökeltisi</td><td>ZnS çökeltisi</td></tr> <tr><td>Ksp değeri</td><td>6,3 × 10⁻³⁶</td><td>1,6 × 10⁻²⁴</td></tr> <tr><td>pH etkisi</td><td>Yüksek (H₂S ⇌ HS⁻)</td><td>Orta (H₂S ⇌ HS⁻)</td></tr> <tr><td>Çözünürlük (mol/L)</td><td>2,5 × 10⁻¹⁸</td><td>1,3 × 10⁻¹²</td></tr> <tr><td>Oyun zorluğu</td><td>Maksimum</td><td>Yüksek</td></tr> </table> Test etme yaklaşımıyla değerlendirildiğinde, hangi durum çökelme kararlılığı açısından daha avantajlıdır?
Doğru cevap: B
Çözüm: DETAYLI AÇIKLAMA: Çökelme kararlılığı Ksp değeri ile ters orantılıdır. CuS'nin Ksp değeri (6,3×10⁻³⁶) ZnS'den (1,6×10⁻²⁴) yaklaşık 10¹² kat daha küçüktür. Bu da CuS çökeltisinin çok daha kararlı olduğunu gösterir. SONUÇ: CuS çökeltisi son derece düşük çözünürlüğe sahip olduğu için çökelme kararlılığı açısından çok daha avantajlıdır. Cevap: B - 15Kolay
<table> <tr><th>Çözünürlük Dengesi Kavram 1</th><th>Çözünürlük Dengesi Kavram 2</th><th>Çözünürlük Dengesi Kavram 3</th></tr> <tr><td>Sıcaklık artışı</td><td>Basınç artışı</td><td>Çözünen madde konsantrasyonu</td></tr> </table> Bilişim uzmanı Nisa, su arıtma tesisindeki bu üç kavramın entegre yaklaşımla nasıl analiz edilmesi gerektiğini değerlendiriyor. Buna göre, Nisa'nın entegre yaklaşımı hangi yönde olmalıdır?
Doğru cevap: B
Çözüm: SEBEP: Sıcaklık artışı ve basınç artışı, çözünürlüğü arttırarak çözünen madde konsantrasyonunu yükseltir. Cevap: B
Çözünürlük Dengesi konusundan sınırsız soru çöz
Bu testteki sorular bitti mi? SınavUP yapay zekası bu konudan sana özel, sürekli yeni sorular üretir. PDF indirmeden, cevap anahtarı aramadan.
Sık Sorulan Sorular
Çözünürlük Dengesi konusundan kaç soru çözebilirim?
Sınırsız. Bu sayfadaki test ücretsiz ve üyeliksiz çözülebilir; üye olduğunuzda SınavUP'ın yapay zekası Çözünürlük Dengesi konusundan size özel, sürekli yeni sorular üretir. Sabit sayıda soru içeren bir soru bankası değildir — sorular bitmez.
Çözünürlük Dengesi soruları cevap anahtarlı mı?
Evet. Her sorunun doğru cevabı ve adım adım çözümü sorunun hemen altında yer alır. Ayrı bir cevap anahtarı dosyası aramanıza veya PDF indirmenize gerek yoktur.
AYT Kimya dersinde Çözünürlük Dengesi konusu çıkar mı?
Çözünürlük Dengesi, AYT Kimya müfredatında yer alan konulardan biridir. Konunun sınavdaki ağırlığı yıllara göre değişebilir; güncel soru dağılımı için ÖSYM'nin yayımladığı kılavuz ve çıkmış sorular esas alınmalıdır.
Bu sorular gerçek sınav sorusu mu?
Hayır. Bu sorular SınavUP'ın yapay zeka motoru tarafından ÖSYM soru formatı ve MEB müfredatı esas alınarak üretilmiştir; çıkmış sınav sorularının kopyası değildir. Bu sayede telif sorunu olmadan sınırsız pratik yapılabilir.
AYT Kimya diğer konular
Bunlar da işine yarar
- YKS Puan Hesaplama — netlerinden puan ve sıralama hesapla
- YKS Tercih Sihirbazı — puanına göre bölüm önerisi
- Çalışma rehberleri — net artırma ve deneme analizi