YKS net hesaplama formülü
ÖSYM, TYT ve AYT’de standart sapmalı puanı net üzerinden üretir. Net formülü sabittir:
Net = Doğru sayısı − (Yanlış sayısı ÷ 4)
Yani 4 yanlış 1 doğruyu götürür. 36 doğru 8 yanlış varsa net 36 − 2 = 34 olur. Boşlar ne neti artırır ne azaltır; yalnızca o sorudan gelebilecek doğruyu kaçırmış olursunuz.
Neden 4’te 1?
Beş şıklı bir testte rastgele işaretlemenin beklenen değeri sıfıra yakındır. Dört yanlışın bir doğruyu silmesi, şans faktörünü bastırmak içindir. Bu yüzden “hiç boş bırakmamak” cesaret değil, çoğu zaman net kaybıdır.
Örnek: aynı doğruda farklı yanlış
| Doğru | Yanlış | Boş | Net |
|---|---|---|---|
| 28 | 0 | 12 | 28,00 |
| 28 | 4 | 8 | 27,00 |
| 28 | 12 | 0 | 25,00 |
| 32 | 8 | 0 | 30,00 |
Görüldüğü gibi yanlışları şişirmek, doğru saysanız bile neti aşağı çeker. Hedef “daha çok işaretlemek” değil, emin olduğunuz doğruları korumak olmalıdır.
Ne zaman boş bırakmalısınız?
- Hiç eleyemediğiniz soru: Boş bırakın. Beş şıkta rastgele işaretlemenin beklenen neti yaklaşık sıfırdır; pratikte negatif de olabilir.
- Tek şık elediğiniz soru: Hâlâ dört aday vardır. Risk yüksektir; çoğu aday için boş daha güvenlidir.
- İki şıkka indirdiğiniz soru: Beklenen değer pozitiftir. Deneme analizinizde bu tür tahminlerin isabeti %50’nin üzerindeyse işaretlemek rasyoneldir.
- Üç şık elediğiniz soru: İki aday kalmıştır. Süre varsa işaretleyin.
Tahmin mi, boş mu? Kısa karar tablosu
Sınavın son 8–10 dakikasında şu soruyu sorun: “Bu soruda gerçekten eledim mi, yoksa içime doğdu mu?” İçine doğmak elemek değildir. Eleme, şıkkın neden yanlış olduğunu bir cümleyle söyleyebilmektir.
TYT Türkçe paragrafında iki şıkka inmek sık görülür; fen ve matematikte ise “hemen hemen emin” çoğu zaman işlem hatası gizler. Bu yüzden sözel tahmin ile sayısal tahmin aynı kurala bağlanmamalı.
Net, puan değildir
Yerleştirme puanı; TYT, AYT ve ortaöğretim başarı puanının ağırlıklarıyla oluşur. Aynı net, yılın aday dağılımına göre farklı puan üretebilir. Netinizi gördükten sonra sıralama tahmini için YKS puan hesaplama aracını kullanın. Formül ve katsayılar ÖSYM kılavuzuna göre güncellenir; ezber puan aralıklarına güvenmeyin.
Denemede netinizi nasıl okumalısınız?
Bir denemede 2 net düşük gelmesi panik sebebi değildir. Asıl soru şudur: Düşüş, konu eksiğinden mi geldi yoksa rastgele işaretlenen yanlışlardan mı? Yanlışlarınızı “bilmiyordum / işlem / dikkatsizlik / gereksiz tahmin” diye ayırın. Gereksiz tahmin grubu şişiyorsa stratejinizi sıkın; konu grubu şişiyorsa o konudan hedefli soru çözün.
SınavUP istatistikleri, hangi derste yanlışın biriktiğini görmenizi kolaylaştırır. Aynı yanlışı üçüncü kez yapıyorsanız sorun şans değil, kalıcı bir boşluktur.
Özet: Doğruyu artırmak kadar yanlışı azaltmak da nettir. 4 yanlış 1 doğru kuralı, cesur tahmin değil; ölçülü karar ister.