TYT Felsefe Ahlak Felsefesi Test 5 Test Çöz

"Erdem etiği açısından bir bilim insanının temel görevi nedir?" sorusuna aşağıdakilerden hangisi en uygun yanıttır?

Sude, çevre laboratuvarında iki etik danışmanın farklı yaklaşımlarını karşılaştırıyor. Danışman A, gen terapisi projesini değerlendirirken "Bu tedavi en fazla hasta sayısına ulaşabilir mi ve toplam acıyı en aza indirir mi?" diye sorgulayarak matematiksel hesaplamalar yapıyor. Danışman B ise "Her hastanın eşit saygıyı hak etme ilkesi ihlal ediliyor mu?" diye düşünerek, bireysel hakları ve evrensel ahlaki ilkeleri ön planda tutuyor. Sude, bu iki yaklaşımın farklı felsefi okullara ait olduğunu ve karar verme süreçlerinin köklü farklılıklar gösterdiğini tespit ediyor. <table> <tr><th>Danışman</th><th>Değerlendirme Kriteri</th><th>Öncelik</th></tr> <tr><td>A</td><td>Maksimum fayda</td><td>Toplumsal çıkar</td></tr> <tr><td>B</td><td>Eşit saygı</td><td>Bireysel haklar</td></tr> </table> Bu iki danışmanın etik yaklaşımları arasındaki temel fark nedir?

Ece, organ bağışı sisteminde adil dağıtım kriterleri üzerine çalışırken, farklı etik teorilerin önerdiği çözümleri karşılaştırıyor. Adil bir organ dağıtım sistemi için hangi etik yaklaşım temel alınmalıdır?

Araştırma görevlisi Burak, laboratuvarda yeni bir ilaç denemesi yapacaktır. Deneyin başarılı olma ihtimali %80'dir ancak deney hayvanlarının %20'si zarar görebilir. Faydacı (Utilitarianist) etik açısından bu durumu değerlendirdiğimizde hangi sonuca ulaşırız?

Teknoloji girişimcisi Başak, uzay araştırma merkezinde yapay zeka destekli keşif robotları geliştiriyor. İki farklı etik yaklaşımı karşılaştırıyor: <table> <tr><th>Özellik</th><th>Durum A: Faydacı Yaklaşım</th><th>Durum B: Deontolojik Yaklaşım</th></tr> <tr><td>Karar Verme</td><td>Sonuç odaklı, maksimum fayda</td><td>Görev odaklı, evrensel kurallar</td></tr> <tr><td>Robot Davranışı</td><td>Çoğunluğun iyiliği için fedakarlık</td><td>Her bireyin haklarını koruma</td></tr> <tr><td>Etkinlik</td><td>%85 başarı, hızlı çözüm</td><td>%70 başarı, tutarlı davranış</td></tr> </table> Başak'ın uzay misyonlarında insan güvenliğini önceleyerek robot programlaması için tercih edilecek seçenek hangisidir?

Ceren'in laboratuvarda yaptığı araştırmanın sonuçlarını, maddi çıkar karşılığında çarpıtması teklif ediliyor. Sokrates'in "Bildiğim tek şey, hiçbir şey bilmediğimdir" sözü ışığında bu durumu değerlendiriniz.

Ata, tarım arazisindeki işçi ücretlendirme sistemini analitik verilerle inceliyor. Organik tarım işçileri geleneksel tarım işçilerinden %25 daha az ücret alıyor, ancak sağlık riskleri %60 azalmış durumda. İşçilerin %70'i düşük ücrete rağmen organik tarımda çalışmayı tercih ediyor çünkü "sağlıklı çalışma ortamı" onlar için öncelik. Ata'nın verilerine göre, işveren bu durumu "işçi refahı için fedakarlık" olarak görürken, işçiler "adil ücret hakkı"ndan vazgeçtiklerini düşünüyor. Bu sistemde herkes kendi açısından "doğru" olanı yaptığını savunuyor. <table> <tr><th>Çalışma Türü</th><th>Ücret Seviyesi</th><th>Sağlık Riski</th><th>İşçi Tercihi</th></tr> <tr><td>Organik tarım</td><td>%75 (düşük)</td><td>%40 (düşük)</td><td>%70 tercih</td></tr> <tr><td>Geleneksel tarım</td><td>%100 (normal)</td><td>%100 (yüksek)</td><td>%30 tercih</td></tr> </table> Bu durumda ortaya çıkan ahlaki değerlendirme problemininin temel nedeni nedir?

Başak müzesinde "Teknoloji ve İnsanlık" sergisini hazırlarken, yapay zekanın ahlaki statüsü konusunda ziyaretçilerle tartışma yaşıyor. Bir grup ziyaretçi "YZ'nin bilinç sahibi olamayacağını" savunurken, diğerleri "gelişmiş YZ sistemlerinin ahlaki hakları olabileceğini" iddia ediyor. Başak, bilim insanı bakışıyla bu sorunu analiz ederken, hem ampirik verileri hem de felsefi argümanları değerlendirmek zorunda. Bilinç, özgür irade ve ahlaki faillik kavramlarını birleştirerek objektif bir sonuca ulaşmaya çalışıyor. <table> <tr><th>Kriter</th><th>İnsan</th><th>Gelişmiş YZ</th><th>Durum</th></tr> <tr><td>Bilinç</td><td>Var</td><td>Belirsiz</td><td>Tartışmalı</td></tr> <tr><td>Özgür İrade</td><td>Var</td><td>Programlı</td><td>Sınırlı</td></tr> <tr><td>Ahlaki Sorumluluk</td><td>Tam</td><td>Kısmi</td><td>Gelişen</td></tr> </table> Bu durumda Başak'ın bilimsel yaklaşımla optimum değerlendirmesi nedir?

Sağlık ocağında görevli hemşire, iş insanı Umut'a kaynak dağılımındaki adaletsizliklerden bahsediyor. Umut'un şirketi sağlık sektörüne yatırım yaparken, hemşire sınırlı kaynakların hangi hastalara öncelikli verilmesi gerektiği konusunda ikilemde. Umut ise yatırım kararlarında hem karlılık hem de sosyal etki arasında denge kurmaya çalışıyor. Hemşire "Yaşlı hasta mı yoksa genç hasta mı öncelikli?" diye sorarken, Umut "Hangi sağlık projesi hem karlı hem de topluma faydalı?" diye düşünüyor. Bu durumda dağıtıcı adalet, eşitlik ilkesi ve fayda maksimizasyonu kavramlarının örüntü analizi nasıl yapılmalıdır? <table> <tr><th>Etik Yaklaşım</th><th>Odak Noktası</th><th>Uygulama Alanı</th></tr> <tr><td>Dağıtıcı Adalet</td><td>Hakkaniyetli paylaşım</td><td>Kaynak dağılımı</td></tr> <tr><td>Eşitlik İlkesi</td><td>Fırsat eşitliği</td><td>Erişim hakları</td></tr> <tr><td>Fayda Maksimizasyonu</td><td>Toplam refah</td><td>Sonuç odaklılık</td></tr> </table>

Bir hastanın yanlış teşhis aldığını fark eden Ece'nin, Sokrates'in erdem anlayışı çerçevesinde yapması gereken nedir?

Berkay, ticaret odasında farklı sektörlerden gelen etik şikayetleri analiz ediyor. Karşısında üç farklı durum var: Bir teknoloji firması kişisel verileri izinsiz kullanıyor, bir gıda şirketi sağlığa zararlı katkı maddelerini gizliyor, bir tekstil firması çocuk işçi çalıştırıyor. Berkay, bu durumları değerlendirme yaparak yaklaşımıyla karşılaştırmalı analiz gerçekleştiriyor: <table> <tr><th>Durum</th><th>Zarar Türü</th><th>Etkilenen Grup</th><th>Ahlaki Ağırlık</th></tr> <tr><td>Veri İhlali</td><td>Mahremiyet</td><td>Tüketiciler</td><td>Orta</td></tr> <tr><td>Zararlı Katkı</td><td>Sağlık</td><td>Toplum</td><td>Yüksek</td></tr> <tr><td>Çocuk İşçi</td><td>Gelişim</td><td>Çocuklar</td><td>Kritik</td></tr> </table> Bu karşılaştırmalı analizde, ahlaki öncelik sıralamasını belirlemede en etkili strateji hangisidir?

Rehabilitasyon merkezinde çalışan Profesör Tolga, bir hastasının etik ikilemini değerlendirirken aşağıdaki filozofların görüşlerinden hangisini temel alırsa daha nesnel bir sonuca ulaşır? <table> <tr><th>Filozof</th><th>Görüş</th></tr> <tr><td>Kant</td><td>Kategorik İmperatif</td></tr> <tr><td>Mill</td><td>Faydacılık</td></tr> <tr><td>Aristoteles</td><td>Altın Orta</td></tr> </table>

Muhasebe ofisinde çalışan iş danışmanı Berkay, iki farklı müşterisinin çıkar çatışması yaşadığı bir durumla karşılaşıyor. Birinci müşteri A şirketi, rakibi B şirketinin mali durumu hakkında bilgi istiyor. B şirketi de Berkay'ın müşterisi ve gizlilik anlaşması var. A şirketi "Piyasa şeffaflığı için bu bilgi gerekli" derken, B şirketi "Ticari sır korunmalı" diyor. Berkay öğretmen bakışıyla durumu analiz ederken, hem şeffaflık ilkesini hem de gizlilik prensibini birleştirme yöntemiyle harmanlayarak çözüm aradığında, beklenen sonuç ne olur? <table> <tr><th>Etik İlke</th><th>Uygulama Alanı</th></tr> <tr><td>Şeffaflık</td><td>Piyasa adaleti</td></tr> <tr><td>Gizlilik</td><td>Müşteri hakları</td></tr> </table>

Yazılım ofisinde yenilik danışmanı Lara, şirketin geliştirdiği yapay zeka algoritmasının kullanıcı verilerini gizlice topladığını keşfeder. Müdürü bu durumun "şirket çıkarları için gerekli" olduğunu söyler. Lara'nın bu durumda ahlaki açıdan doğru yaklaşımı nedir? <table> <tr><th>Ahlaki Yaklaşımlar</th><th>Temel İlke</th></tr> <tr><td>Faydacılık</td><td>En çok sayıda kişiye fayda</td></tr> <tr><td>Deontoloji</td><td>Görev ve kurallara bağlılık</td></tr> <tr><td>Erdem Etiği</td><td>Karakter ve erdemler</td></tr> </table>

Deniz araştırma gemisinde çalışan bilim insanları arasında şu tartışma yaşanır: "Nesli tükenmekte olan bir türün son örneklerini bilimsel araştırma için kullanmalı mıyız?" Bu etik ikilem hangi felsefi yaklaşımların çatışmasını yansıtır?